สกรูมีกี่ประเภท? รู้จักหัวสกรู 12 แบบ เลือกใช้อย่างไรให้เหมาะกับงานอุตสาหกรรม

สกรูเป็นอุปกรณ์ยึดจับชิ้นงานที่พบได้ทั่วไปในโรงงานอุตสาหกรรม เครื่องจักร งานประกอบชิ้นส่วน งานซ่อมบำรุง และงานติดตั้งอุปกรณ์ต่าง ๆ

การเลือกสกรูให้เหมาะสมไม่ได้พิจารณาเพียงขนาดเกลียวหรือความยาวเท่านั้น แต่ควรคำนึงถึงรูปทรงหัวสกรู วิธีขันติดตั้ง พื้นที่ในการทำงาน และลักษณะของชิ้นงานที่ต้องการยึดด้วย

บทความนี้รวบรวมสกรู 12 ประเภทที่พบได้ทั่วไป เพื่อช่วยให้ฝ่ายจัดซื้อ ช่างเทคนิค และผู้ใช้งานสามารถเลือกสกรูได้ตรงตามความต้องการมากขึ้น

1. สกรูหัวกลมแฉก (Pan Head Phillips)

สกรูหัวกลมแฉกมีหัวลักษณะโค้งมนด้านบนและมีร่องแฉกสำหรับใช้ไขควงหรือดอกไขควงแฉกในการขันติดตั้ง หัวสกรูจะนูนขึ้นจากผิวชิ้นงาน

ลักษณะเด่น

• หัวมีพื้นที่รองรับชิ้นงานมากกว่าสกรูหัวจมบางประเภท
• ติดตั้งได้สะดวกด้วยไขควงแฉกที่มีขนาดเหมาะสม
• เหมาะกับงานประกอบทั่วไปที่ไม่จำเป็นต้องให้หัวสกรูเสมอผิว

ตัวอย่างการใช้งาน: งานประกอบอุปกรณ์ไฟฟ้า ฝาครอบเครื่องจักร กล่องอุปกรณ์ และชิ้นส่วนโลหะทั่วไป

2. สกรูหัวเตเปอร์แฉก (Flat Countersunk Phillips)

สกรูหัวเตเปอร์แฉกมีหัวทรงกรวยและร่องขันแบบแฉก เมื่อติดตั้งในรูที่ทำบ่าจมด้วยมุมที่ตรงกัน หัวสกรูจะอยู่เสมอหรือใกล้เคียงกับผิวชิ้นงาน

ลักษณะเด่น

• ลดการยื่นของหัวสกรูเหนือผิวชิ้นงาน
• เหมาะกับบริเวณที่ต้องการผิวเรียบหรือมีพื้นที่จำกัด
• ต้องเตรียมรูบ่าจมให้เหมาะสมกับรูปทรงหัว

ตัวอย่างการใช้งาน: แผ่นโลหะ ฝาครอบ อุปกรณ์ประกอบ และงานติดตั้งที่ไม่ต้องการให้หัวสกรูยื่นออกมา

3. สกรูหัวร่มแฉก (Truss Head Phillips)

สกรูหัวร่มแฉกมีหัวกว้างและค่อนข้างเตี้ย ด้านบนโค้งนูน พร้อมร่องแฉกสำหรับขันติดตั้ง

ลักษณะเด่น

• หัวกว้างช่วยกระจายแรงกดบนพื้นที่รองรับ
• ช่วยลดโอกาสที่หัวสกรูจะดึงผ่านแผ่นบาง เมื่อเลือกขนาดและแรงขันเหมาะสม
• หัวสกรูยังคงยื่นเหนือผิวชิ้นงานหลังติดตั้ง

ตัวอย่างการใช้งาน: แผ่นโลหะบาง ฝาครอบ งานประกอบชิ้นส่วน และงานติดตั้งอุปกรณ์ทั่วไป

4. สกรูหัวกลมผ่า (Round Head Slotted)

สกรูหัวกลมผ่ามีหัวโค้งมนและมีร่องตรงหนึ่งร่องบนหัว ใช้ไขควงปากแบนในการขันติดตั้ง

ลักษณะเด่น

• โครงสร้างร่องขันเรียบง่าย
• ใช้กับเครื่องมือพื้นฐานได้
• การขันต้องวางไขควงให้ตรงร่อง เพื่อช่วยลดโอกาสที่ร่องจะเสียหาย

ตัวอย่างการใช้งาน: งานประกอบทั่วไป งานซ่อมบำรุง และอุปกรณ์บางประเภทที่ออกแบบมาให้ใช้สกรูหัวผ่า

5. สกรูหัวเตเปอร์ผ่า (Flat Countersunk Slotted)

สกรูหัวเตเปอร์ผ่ามีหัวทรงกรวยและร่องตรงสำหรับไขควงปากแบน เมื่อติดตั้งกับรูบ่าจมที่เหมาะสม หัวสกรูจะอยู่เสมอผิวชิ้นงาน

ลักษณะเด่น

• ให้ผิวชิ้นงานเรียบหลังติดตั้ง
• ใช้เครื่องมือขันแบบปากแบน
• ต้องตรวจสอบมุมและขนาดรูบ่าจมให้ตรงกับหัวสกรู

ตัวอย่างการใช้งาน: งานประกอบแผ่นโลหะ อุปกรณ์ทั่วไป และชิ้นส่วนที่ต้องการลดการยื่นของหัวสกรู

6. สกรูหัวหกเหลี่ยม (Hex Head)

สกรูหัวหกเหลี่ยมมีหัวภายนอกเป็นรูปหกเหลี่ยม สามารถใช้ประแจปากตาย ประแจแหวน หรือประแจบล็อกขันได้

ลักษณะเด่น

• ใช้เครื่องมือจับหัวสกรูจากด้านนอก
• เหมาะกับงานที่ต้องการขันหรือคลายด้วยประแจ
• ควรเลือกขนาดประแจให้ตรงกับขนาดหัว เพื่อป้องกันเหลี่ยมหัวสกรูเสียหาย

ตัวอย่างการใช้งาน: งานยึดโครงสร้าง งานเครื่องจักร ฐานรองอุปกรณ์ และงานประกอบชิ้นส่วนอุตสาหกรรม

ข้อควรทราบ: สกรูหัวหกเหลี่ยมอาจมีรูปแบบเกลียว วัสดุ และชั้นคุณสมบัติทางกลแตกต่างกัน จึงต้องตรวจสอบสเปกให้ตรงกับงาน ไม่ควรเลือกจากรูปทรงหัวเพียงอย่างเดียว

7. สกรูหัวหกเหลี่ยมติดแหวน (Hex Washer Head)

สกรูประเภทนี้มีหัวหกเหลี่ยมและมีหน้าแปลนคล้ายแหวนอยู่ใต้หัวเป็นส่วนเดียวกับตัวสกรู ช่วยเพิ่มพื้นที่สัมผัสบริเวณที่หัวกดลงบนชิ้นงาน

ลักษณะเด่น

• กระจายแรงกดใต้หัวได้มากกว่าหัวหกเหลี่ยมที่ไม่มีหน้าแปลนในขนาดที่เหมาะสม
• ช่วยลดความจำเป็นในการใช้แหวนรองแยกในงานบางประเภท
• ต้องตรวจสอบเส้นผ่านศูนย์กลางหน้าแปลนและความหนาของชิ้นงาน

ตัวอย่างการใช้งาน: งานยึดแผ่นโลหะ โครงคร่าว ฝาครอบ และงานประกอบอุปกรณ์

ข้อควรทราบ: หน้าแปลนใต้หัวไม่ใช่แหวนรองทุกชนิด และไม่ได้ทำหน้าที่ป้องกันการคลายตัวโดยอัตโนมัติ

8. สกรูหัวจมหกเหลี่ยมใน (Socket Head Cap Screw)

สกรูหัวจมหกเหลี่ยมในมีหัวทรงกระบอกและมีรูหกเหลี่ยมอยู่บนหัว ใช้ประแจแอลหรือดอกหกเหลี่ยมในการขัน

ลักษณะเด่น

• สามารถขันได้ในพื้นที่ที่ประแจภายนอกเข้าถึงได้ยาก หากมีพื้นที่สำหรับสอดเครื่องมือจากด้านบน
• หัวทรงกระบอกเหมาะกับงานเครื่องจักรและงานประกอบที่ต้องการความแข็งแรงตามสเปก
• ต้องเลือกขนาดประแจหกเหลี่ยมให้ตรงกับรูบนหัวสกรู

ตัวอย่างการใช้งาน: จิ๊กจับงาน แม่พิมพ์ เครื่องจักร และชุดประกอบทางกล

ข้อควรทราบ: หัวจมหกเหลี่ยมในไม่ได้หมายความว่าหัวจะเสมอผิวชิ้นงานเสมอไป หากต้องการให้หัวเสมอผิว ต้องตรวจสอบรูปแบบหัวและการเตรียมรูให้เหมาะสม

9. สกรูหัวกระดุมหกเหลี่ยมใน (Button Head Socket Screw)

สกรูหัวกระดุมหกเหลี่ยมในมีหัวโดมนูนเตี้ยและมีรูหกเหลี่ยมสำหรับขันด้วยประแจแอลหรือดอกหกเหลี่ยม

ลักษณะเด่น

• หัวมีขอบมน ลดเหลี่ยมมุมที่ยื่นออกมาจากชิ้นงาน
• มีความสูงของหัวน้อยกว่าหัวจมหกเหลี่ยมในทรงกระบอกแบบทั่วไป
• ยังคงมีหัวนูนเหนือผิวชิ้นงานหลังติดตั้ง

ตัวอย่างการใช้งาน: ฝาครอบเครื่องจักร อุปกรณ์ประกอบ งานโครงสร้างขนาดเล็ก และชิ้นส่วนที่ต้องการหัวสกรูทรงมน

10. สกรูหัวเตเปอร์จมหกเหลี่ยมใน (Countersunk Socket Screw)

สกรูหัวเตเปอร์จมหกเหลี่ยมในมีหัวทรงกรวยและรูหกเหลี่ยมสำหรับขันติดตั้ง เมื่อติดตั้งในรูบ่าจมที่เหมาะสม หัวสกรูจะอยู่เสมอผิวชิ้นงาน

ลักษณะเด่น

• ลดการยื่นของหัวสกรูเหนือผิวชิ้นงาน
• ใช้เครื่องมือหกเหลี่ยมในการขัน
• ต้องเตรียมรูบ่าจมให้ตรงกับขนาดและมุมของหัวสกรู

ตัวอย่างการใช้งาน: แม่พิมพ์ จิ๊กจับงาน ชิ้นส่วนเครื่องจักร และอุปกรณ์ที่ต้องการผิวเรียบ

11. สกรูตัวหนอน (Set Screw / Grub Screw)

สกรูตัวหนอนเป็นสกรูที่โดยทั่วไปไม่มีหัวสำหรับจับด้วยประแจภายนอก มักมีรูหกเหลี่ยมในสำหรับขัน และออกแบบให้ปลายสกรูกดกับเพลา หรือชิ้นส่วนที่ต้องการยึดตำแหน่ง

ลักษณะเด่น

• ช่วยยึดหรือล็อกตำแหน่งระหว่างชิ้นส่วน
• ไม่จำเป็นต้องมีหัวสกรูยื่นเหนือผิวชิ้นงาน
• มีรูปแบบปลายหลายชนิด เช่น ปลายแบน ปลายกรวย และปลายถ้วย ซึ่งเหมาะกับลักษณะการสัมผัสชิ้นงานต่างกัน

ตัวอย่างการใช้งาน: ยึดเฟืองกับเพลา ล็อกพูลเลย์ ปลอกเพลา และชิ้นส่วนของชุดส่งกำลัง

ข้อควรทราบ: ควรเลือกชนิดปลาย วัสดุ ความยาว และแรงขันให้เหมาะสม เพราะสกรูตัวหนอนแต่ละแบบส่งผลต่อการยึดเกาะและรอยที่เกิดบนเพลาแตกต่างกัน

12. สกรูหัวท็อกซ์ (Torx / Star Drive Screw)

สกรูหัวท็อกซ์มีร่องขับลักษณะคล้ายดาวหกแฉก ใช้ดอกไขควงหรือดอกขัน Torx ที่มีขนาดตรงกัน

ลักษณะเด่น

• รูปทรงร่องช่วยให้ดอกขันจับกับหัวสกรูได้ดีเมื่อใช้ขนาดถูกต้อง
• เหมาะกับงานประกอบที่ต้องการควบคุมแรงขัน
• ต้องตรวจสอบขนาด Torx เช่น T10, T20 หรือ T25 ตามสเปกของผู้ผลิต

ตัวอย่างการใช้งาน: งานประกอบเครื่องจักร อุปกรณ์ไฟฟ้า ชิ้นส่วนยานยนต์ และงานผลิตที่ใช้สกรูระบบ Torx

ข้อควรทราบ: คำว่า Torx หมายถึงรูปแบบร่องขับ ไม่ใช่รูปทรงหัวสกรูโดยเฉพาะ จึงอาจพบได้ทั้งหัวเตเปอร์ หัวกระดุม และหัวรูปแบบอื่น

วิธีเลือกสกรูสำหรับฝ่ายจัดซื้อ

ก่อนสั่งซื้อสกรู ควรตรวจสอบข้อมูลสำคัญดังต่อไปนี้

1. รูปทรงหัวสกรู: เช่น หัวกลม หัวเตเปอร์ หัวหกเหลี่ยม หรือหัวจมหกเหลี่ยมใน
2. รูปแบบร่องขับ: เช่น ร่องผ่า แฉก หกเหลี่ยมใน หรือ Torx
3. ขนาดเกลียว: เช่น M4, M6 หรือขนาดนิ้วตามระบบที่ใช้งาน
4. ความยาวสกรู: ต้องระบุจุดเริ่มวัดให้ตรงกับรูปทรงหัว โดยสกรูหัวจมโดยทั่วไปวัดรวมส่วนหัว ส่วนหัวที่ไม่จมโดยทั่วไปวัดจากใต้หัวถึงปลาย
5. วัสดุและชั้นคุณสมบัติ: เช่น เหล็ก สเตนเลส หรือวัสดุอื่นตามความต้องการ รวมถึงเกรดหรือชั้นคุณสมบัติทางกลที่กำหนด
6. ผิวเคลือบ: เช่น ชุบซิงก์หรือผิวไม่เคลือบ โดยพิจารณาความทนทานต่อการกัดกร่อนและสภาพแวดล้อม
7. มาตรฐานสินค้า: ตรวจสอบมาตรฐานและแบบอ้างอิงที่ต้องการ หากเป็นงานเครื่องจักรหรือชิ้นส่วนที่มีข้อกำหนดเฉพาะ
8. จำนวนและเอกสารประกอบ: ระบุจำนวนที่ต้องการ รวมถึงใบรับรองวัสดุหรือเอกสารตรวจสอบคุณภาพ หากจำเป็น

สรุป

สกรูแต่ละประเภทมีรูปทรงหัวและรูปแบบการขันที่แตกต่างกัน การเลือกใช้ให้ถูกต้องช่วยให้การประกอบสะดวก ลดปัญหาหัวสกรูเสียหาย และทำให้ชิ้นส่วนทำงานได้ตามข้อกำหนด

สำหรับฝ่ายจัดซื้อ การระบุเพียงชื่อหัวสกรูอาจยังไม่เพียงพอ ควรแจ้งขนาดเกลียว ความยาว วัสดุ ผิวเคลือบ และมาตรฐานที่ต้องการให้ครบถ้วน เพื่อให้ได้สินค้าตรงตามแบบและลดความผิดพลาดในการสั่งซื้อ

ชลบุรีเอกชัยจำหน่ายอุปกรณ์และวัสดุสำหรับงานช่างและงานอุตสาหกรรม หากต้องการสอบถามรายละเอียดสินค้า สามารถติดต่อผ่านเว็บไซต์ www.chonburiakachai.com

(* สามารถแจ้งขอใบเสนอราคา ใบเสร็จรับเงิน และใบกำกับภาษีแบบเต็มรูปแบบได้)